Wat zijn de voorwaarden voor het verkrijgen van eenhoofdig gezag?

Ouders of ex-partners met kinderen voeren doorgaans gezamenlijk het ouderlijk gezag uit. Dat is ook de hoofdregel uit de wet: ouders zijn beiden bekleed met het ouderlijk gezag en oefenen dat gezamenlijk uit. Als partners of echtgenoten uit elkaar gaan, kunnen de (zorg)omstandigheden daarna wijzigen. Daardoor kan het voorkomen dat een of beide ouders het niet langer wenselijk achten dat het gezamenlijk gezag in stand wordt gelaten. Hoe het ouderlijk gezag kan worden gewijzigd, licht onze advocaat personen- en familierecht toe aan de hand van een recente uitspraak.

Niet-nakomen omgangsregeling voldoende voor beëindiging gezag?

De feiten: in deze procedure gaat het om twee ex-echtgenoten die met het gezamenlijk gezag of hun kinderen zijn bekleed. De kinderen zijn 7 en 11 jaar oud. In de procedure bij de rechtbank beslist de rechter dat de moeder voortaan alleen met het ouderlijk gezag zal worden bekleed. De rechtbank kwam tot die uitspraak omdat -kort samengevat- de vader de bestaande omgangsregeling niet altijd zou nakomen.

Hoger beroep: gezamenlijk gezag is in belang van kinderen

De vader is het met deze uitspraak niet eens en stelt daartegen hoger beroep in. Volgens hem is het niet in het belang van de kinderen dat de moeder met het eenhoofdig gezag wordt bekleed. Hij stelt zich op het standpunt dat hij wel degelijk de omgangsregeling probeert na te komen, maar dat de moeder weigert met hem te communiceren. Dit terwijl hij juist bereid is het gesprek aan te gaan. De Raad voor de Kinderbescherming heeft in de procedure voorafgaande aan de zitting bij de rechtbank in eerste aanleg een onderzoek verricht. Zij concludeert dat het gezamenlijk gezag van de ouders in stand dient te blijven. De rechtbank was het met die conclusie echter niet eens en beëindigde dus vooralsnog het gezag van de vader.

Rapportage Raad voor de Kinderbescherming

In de hoger beroepsprocedure verandert de RvdK van mening en stelt zij zich op het standpunt dat, nu er rust tussen de ouders is gekomen- het in het belang van de kinderen is om het eenhoofdig gezag van de moeder in stand te laten. Het hof heeft -net als de rechtbank- echter een andere mening daarover en stelt dat de uitspraak van de rechtbank onjuist is. Volgens het hof is niet voldaan aan de wettelijke vereisten en dient ook de vader weer met het gezamenlijk gezag te worden bekleed. Het hof geeft daarvoor de volgende redenen.

Wettelijke voorwaarden voor wijziging gezamenlijk gezag

Op grond van art. 1:253n Burgerlijk Wetboek kan het gezamenlijk gezag door een ouder onder voorwaarden worden beëindigd. Kort gezegd is dat mogelijk als er na verloop van tijd sprake is van gewijzigde omstandigheden. De wet stelt verder dat de rechter kan bepalen dat het gezag aan één ouder toekomt als:

  1. er een onaanvaardbaar risico is dat het kind klem of verloren zou raken tussen de ouders en niet te verwachten is dat hierin binnen afzienbare tijd voldoende verbetering zou komen, of
  2. wijziging van het gezag anderszins in het belang van het kind noodzakelijk is.

Voorwaarden voor uitoefening gezamenlijk gezag

Het hof is van oordeel dat uitoefening van het gezamenlijk gezag enkel mogelijk is onder voorwaarden. Een daarvan is dat de ouders op een goede wijze beslissingen nemen over de verzorging en opvoeding van het kind. Die wijze van besluitvorming mag niet belastend zijn voor het kind, bijvoorbeeld als het kind ‘klem of verloren’ raakt tussen de ouders. Als ouders niet meer samenwonen, zal doorgaans één ouder beslissingen nemen voor het dagelijks leven van het kind. De andere (niet-verzorgende) ouder mag die beslissingen dan niet blokkeren. Ruzie tussen ouders op zich is niet voldoende voor een ontzetting uit het ouderlijk gezag, als de ouders maar het kind daarbuiten laten.

Communicatie ouders: zorgregeling is van belang, maar niet leidend

Ouders oefenen bij deze voorwaarden het ouderlijk gezag in beginsel gezamenlijk uit. Het ouderlijk gezag kan echter ook op andere grond worden beëindigd. Dat is als een wijziging van het gezag in het belang van het kind noodzakelijk is. Het hof in deze procedure concludeert dat de communicatie tussen de beide ouders weer beter is. Voor zover er sprake was van een slechte communicatie, had deze bovendien geen betrekking op de kinderen, maar vooral op de lopende zorgregeling. Deze zorgregeling verloopt -mede vanwege de door de rechtbank gekoppelde dwangsommen voor beide partijen- goed. Het hof vernietigt de beschikking van de rechtbank en bekleedt beide ouders weer met het gezamenlijk gezag.

Advocaat bij (gezamenlijk) gezag ouders

In tegenstelling tot wat soms wordt gedacht, is een adviesrapport van de RvdK niet leidend. Dit blijkt ook uit de procedure bij de rechtbank en het hof. Het enkele feit dat een zorgregeling op zich niet goed verloopt, is daartoe ook onvoldoende. Heeft u een vraag betreffende gezag, neem dan contact op met onze advocaat personen- en familierecht. In het verlengde daarvan geeft onze advocaat ook informatie over een (bestaande) omgangsregeling, ouderschapsplan of co-ouderschap.

Categorie