Intellectueel eigendomsrecht

Het intellectueel eigendomsrecht is een verzamelnaam voor een aantal rechten die zijn vastgelegd in nationale en internationale wetten. Onder het intellectueel eigendomsrecht valt onder andere het merkenrecht, het octrooirecht, het modellenrecht, het auteursrecht, het databankenrecht en het handelsnaamrecht. In tegenstelling tot fysieke producten, waarop ook eigendom kan rusten, biedt het intellectueel eigendomsrecht veelal bescherming tegen het zonder toestemming namaken van het product.

Exclusief recht op intellectuele creatie

Bij de meeste IE-rechten geldt een registratieplicht. Zo dient een merkhouder zijn merk te deponeren bij het BBIE om bescherming te genieten. En een octrooihouder (uitvinder) dient zijn uitvinding te registeren bij het Octrooicentrum Nederland. Alleen bij het auteursrecht is er geen sprake van een registratieplicht: daar verkrijgt de auteursrechthebbende het exclusieve recht op zijn werk door de loutere scheppingsdaad (denk aan het maken van een foto).

Octrooirecht

In het octrooirecht worden creaties beschermd die een oplossing voor een technisch probleem bieden. Zo is in Nederland octrooi verleend voor een inkeping in een beschuit, waar het ‘probleem’ was dat het lastig kon zijn de laatste beschuiten uit een pak te halen. Maar ook is er octrooi verleend op het Senseo-koffieapparaat, dat het mogelijk maakte om snel en eenvoudig koffie te zetten. Er is zelfs ooit octrooi verleend op de klassieke paperclip. De meer complexe varianten op het octrooirecht zijn onder meer te vinden in de farmaceutische industrie. Ook computerprogramma’s -broncode- kunnen onder bepaalde voorwaarden worden beschermd onder het octrooirecht.

Databankenrecht

Het databankenrecht is een ‘sui generis’ recht, wat betekent dat het ook zelfstandig wordt beschermd als intellectueel eigendomsrecht. Een databank is in het dagelijks taalgebruik een cryptisch begrip, maar is niets meer dan verzameling van gegevens die systematisch of methodisch geordend. Ook moet het gaan om het gaan om gegevens waarvan de verkrijging getuigt van een ‘substantiële investering’. Zo is Wikipedia een databank. In de Nederlandse rechtspraktijk is nog veel discussie gaande over de zogeheten spin-off theorie. Dat houdt in dat een databank niet voor bescherming in aanmerking komt als de verkrijging van de informatie een bijproduct is van de hoofdactiviteit. Om die reden is de website Funda niet zelfstandig beschermd als databank. Zie voor meer informatie ook dit artikel over de vraag wanneer er sprake is van een sui generis databankenrecht.

Merkenrecht

Een merk wordt volgens het Benelux Verdrag voor de Intellectuele Eigendom omschreven als ‘een voor grafische voorstelling vatbaar teken’. Ratio achter het merkenrecht is om bescherming te krijgen voor een product of dienst waar veel in is geïnvesteerd en de merkhouder aldus een zekere exclusiviteit heeft opgebouwd. Het merkenrecht beschermt zowel de houder van het merk, maar ook consumenten. Immers, als een merk ongeremd zou kunnen worden nagemaakt, treedt verwarring op en kunnen consumenten geen keuze voor een bepaald product of dienst meer maken. Door het merkenrecht wordt voorts beoogd dat merkhouders investeren in hun product of dienst en zo wordt innovatie gestimuleerd. Verder kunnen beeldmerken, zoals logo’s, worden beschermd onder het merkenrecht. Ook kleur en vormen kunnen worden beschermd onder het merkenrecht. Vereist is wel dat het merk niet technisch bepaald mag zijn: zo zijn legoblokjes niet als merk beschermd, omdat het hier gaat om technische vormgeving.

Auteursrecht

Het auteursrecht beschermd een werk van letterkunde, wetenschap of kunst. Het auteursrecht reikt verder dan louter werken van literatuur, foto’s of schilderijen: in beginsel kan elk werk dat een eigen, oorspronkelijk karakter heeft en het persoonlijk stempel van de maker draagt, voor auteursrechtelijke bescherming in aanmerking komen. Het moet wel gaan om tastbare verschijningsvormen. Ideeën zijn niet beschermd. Geur, zoals parfums, kunnen worden beschermd als van de geurcombinatie een beschrijving is opgemaakt. Momenteel is bij het Europese Hof van Justitie de vraag aanhangig of ook smaak kan worden beschermd onder het auteursrecht.

Handelsnaamrecht

Het handelsnaamrecht is specifiek geregeld in de Handelsregisterwet. Ratio achter het handelsnaamrecht is om verwarring bij het publiek te voorkomen. Zo weet de consument zeker dat hij producten of diensten afneemt van een onderneming die hij kent. Een handelsnaam hoeft niet te worden geregistreerd: voor bescherming is slechts vereist dat de naam naar het publiek toe kenbaar wordt gemaakt. De handelsnaam moet in het openbaar gevoerd worden, bijvoorbeeld door gebruik op het internet, op briefpapier of reclameuitingen. In de meeste gevallen is de bescherming van een handelsnaam slechts regionaal beperkt.

Inbreuk op IE-recht

Om schade wegens een inbreuk op een IE-recht te beperken, is het van belang zo snel mogelijk op te treden tegen de inbreukmaker. Soms kan ook de geldigheid van een IE-recht worden betwist. Zo kan in een procedure de nietigheid van een merk worden ingeroepen als blijkt dat niet voldaan is aan de voorwaarden voor het verkrijgen van een merk. Of een octrooi kan in een procedure worden vernietigd als blijkt dat niet voldaan is aan de formele vereisten voor het verkrijgen van een octrooi. In een procedure kunnen verder vele soorten middelen worden ingezet om verdere inbreuk te voorkomen. Door middel van een kort geding procedure kan snel het beoogde resultaat worden bereikt.

Advocaat intellectueel eigendomsrecht in Alkmaar

De advocaten van Advocatenkantoor Appelman helpen u graag bij de bescherming van uw IE-recht. Of het nu gaat om een octrooi, merk of werk van auteursrecht, wij helpen u graag bij het handhaven van de exclusieve IE-rechten. Onze advocaten kunnen adviseren bij de exploitatie van een IE-recht (waaronder het auteursrecht) en daarnaast optreden tegen inbreuken. In het auteursrecht kan vaak een minnelijke regeling worden getroffen, waardoor de gang naar de rechter niet noodzakelijk is. Neem contact op voor een vrijblijvend kennismakingsgesprek.