Vermelding ‘X’ in een Nederlands paspoort. Hoe gaat dat in zijn werk?

Is een persoon transgender, dan kan deze eenvoudig zijn of haar geslacht wijzigen via de gemeente. Daar is geen advocaat voor nodig. In zo’n geval kan de persoon ook direct de voornaam wijzigen. Heeft een persoon een ambivalent geslacht (ook wel: non-binair), dan voelt deze persoon zich man, noch vrouw. Voor diegene is het dan mogelijk om de geboorteakte zodanig te wijzigen, dat er bij geslacht komt te staan ‘is niet kunnen worden vastgesteld’. De persoon krijgt dan automatisch een x op zijn/haar paspoort. Hoe gaat dat in zijn werk? Onze advocaat personen- en familierecht bespreekt dit aan de hand van een door ons kantoor behandelde zaak.

Feiten

In de procedure was de persoon van oorsprong vrouw, maar ze kwam er op jonge leeftijd achter dat ze zich niet vrouwelijk voelde. Omdat er toentertijd nog niet veel over bekend was, wist ze niet hoe ze hier mee om moest gaan. Op latere leeftijd kreeg ze de behoefte om een transitie te maken naar het mannelijke geslacht en is toen via een doorverwijzing van de huisarts begonnen met een medisch traject om dit in gang te zetten.

Hormoonbehandeling

Onderdeel van de transitie was om een hormoonbehandeling te volgen met testosteron. Ze voelde zich hier goed bij. Naarmate de procedure vorderde, begon ze toch te twijfelen over het doorlopen van de volledige transitie; ze kwam er namelijk achter dat ze zich niet geheel mannelijk wilde voelen, maar ook niet vrouwelijk. Kenmerkend was dat ze in principe niet positief stond tegenover bepaalde karaktereigenschappen die bij het mannelijke- of vrouwelijke geslacht behoorde. Ze ging voor zichzelf ontdekken hoe ze zich dan wel voelde, en uiteindelijk kwam ze tot de conclusie dat ze zichzelf beschouwde als non-binair.

Hinder bij vermelding geslacht

Tijdens de medische procedure heeft ze toen overleg gehad met specialisten. In samenspraak heeft zij toen besloten om het niveau van de testosteronkuur te verlagen, zodat ze een androgyn uiterlijk zou krijgen. Op haar geboorteakte stond ze nog vermeld als zijnde van het vrouwelijk geslacht, maar dat wilde zij toch graag wijzigen. Deze vermelding stoorde haar namelijk op diverse fronten: bijvoorbeeld bij het boeken van een vliegticket (M/V) en het feit dat ze op basis van haar geslachtsvermelding nog werd aangesproken als mevrouw. Ook dagelijkse zaken zoals het bezoeken van openbare publieke toiletten en het kopen van kleding waren hinderlijke activiteiten.

Recht op bescherming van privéleven

Om het geslacht op het paspoort te wijzigen in een x, moet een verzoek worden ingediend bij de rechtbank. Momenteel is het wettelijk gezien strikt genomen niet mogelijk om de geboorteakte (later) te wijzigen in ‘is niet kunnen worden vastgesteld’, maar Europese wet- en regelgeving verplicht de Nederlandse staat om in een specifiek geval het recht op bescherming van privéleven te eerbiedigen. In zo’n geval oordeelt de rechtbank dan – als zij het verzoek toewijst – dat de Nederlandse wet op dit punt in strijd is met Europese wet- en regelgeving en dat de geboorteakte moet worden gewijzigd.

Rechtbank oordeelt dat sprake is van ambivalent geslacht

In de door ons kantoor behandelde zaak wees de rechtbank het verzoek toe. In eerste instantie wilde verzoekster alleen de voornaam wijzigen in een sekseneutrale naam, maar tijdens de procedure is zij na zorgvuldig beraad ervoor gekozen om ook het geslacht op de geboorteakte te wijzigen in ‘is niet kunnen worden vastgesteld’. Inmiddels hebben de Nederlandse rechtbanken een aantal uitspraken gewezen waarin een verzoek tot wijziging van het geslacht werd toekend. De rechtbank oordeelde dat – mede op basis van medische documentatie en de uitvoerige onderbouwing van verzoekster over de vraag hoe zij haar geslacht beschouwde – dat verzoekster een ambivalent geslacht had. Ofwel: non-binair, omdat verzoekster zich niet kon vinden in specifieke geslachtskenmerken die bij het mannelijke- of vrouwelijke geslacht hoorden.

Advocaat familierecht bij wijzigen paspoort

Onze advocaat personen- en familierecht staat cliënten terzijde bij een verzoek tot wijziging van het geslacht. Los daarvan kan de persoon ook een verzoek tot wijziging van de voornaam indienen, bijvoorbeeld om een neutrale naam te krijgen en een wijziging van het geslacht op de geboorteakte nog een stap te ver is. Beide verzoeken in één procedure is ook mogelijk.