Adoptie van een volwassene

Als onderdeel van het adoptierecht krijgt Advocatenkantoor Appelman met enige regelmaat vragen van ouders die een meerderjarige (stief)zoon- of dochter wensen te adopteren. De Nederlandse wet stelt in beginsel als voorwaarde voor adoptie dat de te adopteren persoon minderjarig moet zijn (art. 1:228 lid 1 sub a Burgerlijk Wetboek). Toch zijn er in Nederland vele uitspraken gewezen waarbij een verzoek tot adoptie van een volwassene werd gehonoreerd. In dat geval dient er sprake te zijn van ‘bijzondere omstandigheden’.

Recht op adoptie

Een verzoek tot adoptie van een volwassene wordt gebaseerd op art. 8 EVRM (‘family life’). Europese wetgeving gaat boven nationale wetgeving, waardoor onder omstandigheden een nationale wet terzijde kan worden geschoven. Zo ook in het geval van de wettelijke voorwaarde, dat het te adopteren kind bij adoptie minderjarig moet zijn. Het Europees Hof van Justitie heeft eerder bepaald dat art. 8 EVRM geen recht geeft om te worden geadopteerd. Maar soms kan het zo zijn dat het vasthouden aan strikte nationale regelingen -zoals in dit geval art. 1:228 lid 1 sub a BW met betrekking tot het vereiste van minderjarigheid- in strijd is met het recht op gezinsleven. Adoptie is van oudsher een kinderbeschermingsmaatregel, maar steeds vaker wordt gezien dat partijen, ook in het geval het adoptiefkind (ruim) de meerderjarige leeftijd heeft bereikt, belang kunnen hebben bij het uitspreken van de adoptie. Volgens het Nederlandse recht is adoptie in principe de enige mogelijkheid om juridische banden tussen de meerderjarige en de aspirant-adoptiefouders tot stand te brengen.

Praktijk

Vaak komt het voor dat pleegouders al lange tijd -vaak vanaf jongs af aan- voor de thans meerderjarige zoon of dochter hebben gezorgd. De betrokkene heeft dan lange tijd onderdeel uitgemaakt van het gezin of doet zulks thans nog steeds. Vaak zijn sterke emotionele banden tot stand gekomen waarvan de betrokken partijen verlangen dat deze juridisch wordt geformaliseerd door adoptie. De achterliggende gronden en omstandigheden daarvoor verschillen vaak sterk per zaak, maar een ding hebben alle verzoeken gemeen: er is sprake van een hechte gezins- of familieband waarvan partijen verlangen dat die in juridische zin bevestigd wordt.

Beoordelingskaders

Er zijn een aantal factoren die een rol kunnen spelen bij de vraag of het verzoek tot adoptie van een volwassene wordt toegewezen:

1) De te adopteren persoon geniet gezinsleven, of heeft gedurende enige tijd gezinsleven genoten met diens stief/pleegouders in de zin van art. 8 EVRM. In dat geval heeft het meerderjarige kind in elk geval gedurende de minderjarige en/of meerderjarige leeftijd met diens (adoptief)ouders gewoond.

2) Er waren omstandigheden waardoor het verzoek tot adoptie gedurende de minderjarigheid niet mogelijk was, of omstandigheden waardoor het verzoek tot adoptie niet gedurende de minderjarigheid kon worden verzocht;

3) Het verzoek tot adoptie is in het kennelijk belang van het meerderjarige kind, zeker als het een jongvolwassene betreft. In dat geval wordt in de jurisprudentie vaak gezien dat het toewijzen van de adoptie bijdraagt in de psychologische ontwikkeling van het meerderjarige kind en de ontwikkeling van diens identiteit.

4) Overige omstandigheden van het geval, waaruit blijkt dat er sprake is van ‘bijzondere omstandigheden’. Wanneer hiervan sprake is, verschilt per situatie en dient in onderling verband met alle omstandigheden van het geval beoordeeld te worden.

Instemmingsrecht van de oorspronkelijke ouders

Adoptie kan een ingrijpende procedure zijn. Afhankelijk van de omstandigheden van het geval worden de oorspronkelijke ouders van het kind, afhankelijk van de band en de relatie, niet in de adoptieprocedure betrokken. In de praktijk komt het vaak voor dat de te adopteren meerderjarige een slechte band heeft met diens oorspronkelijke ouder(s). Afhankelijk van het aandeel van de oorspronkelijke ouders in de zorg en opvoeding van het kind worden zij aangemerkt als ‘belanghebbende’. Dit wordt pas beoordeeld bij indiening van het verzoekschrift bij de rechtbank. Als zij bijvoorbeeld geen, of een beperkte rol van betekenis hebben gespeeld in de zorg en opvoeding van de thans meerderjarige, zal er minder waarde worden gehecht aan een eventuele tegenspraak.

Procedure en aanmerking als belanghebbende

Als er voldoende bewijs of onderbouwing is dat de oorspronkelijke ouder niet kan worden aangemerkt als belanghebbende (bijvoorbeeld omdat de ouder niet tot nauwelijks een rol heeft gespeeld in de zorg en opvoeding van het kind), zal dit in het verzoekschrift tot adoptie worden vermeld. De rechter beoordeeld voorafgaand aan de mondelinge behandeling ter zitting of het voldoende aannemelijk is dat de oorspronkelijke ouder inderdaad niet dient te worden aangemerkt als belanghebbende. Is dat niet het geval, dan heeft de oorspronkelijke ouder ook geen recht van instemming met de adoptie. De oorspronkelijke ouder kan dan ook geen bezwaar maken tegen de adoptie en zal in dat geval ook niet door de rechter worden gehoord of van de adoptieprocedure op de hoogte worden gesteld. Oordeelt de rechter dat de oorspronkelijke ouder wel wordt aangemerkt als belanghebbende, dan kán een eventuele tegenspraak van de oorspronkelijke ouder een rol spelen bij de vraag of het verzoek tot adoptie wordt toegewezen. Dit is echter niet doorslaggevend. Eventuele betrokkenheid bij de procedure wordt aan indiening van het verzoek bij de rechtbank voorafgaand met u overlegd. Overigens hebben alleen de oorspronkelijke ouders een eventueel instemmingsrecht.

Stiefouderadoptie en adoptie van een alleenstaande

Adoptie van een meerderjarige is ook mogelijk bij een stiefouderadoptie (ook wel: partneradoptie). Of een (jong)meerderjarige die wordt geadopteerd door een alleenstaande moeder of vader. In de praktijk komt het aan op dezelfde voorwaarden als bij een adoptie door twee personen tegelijk. Bij een adoptie door twee personen wordt gezien dat de meerderjarige (gedurende de minderjarige leeftijd) vaak onder pleegzorg is geplaatst bij diens aspirant-adoptiefouders, bij een stiefouderadoptie krijgt de oorspronkelijke ouder van het kind een nieuwe partner. Na verloop van tijd kan bij de stiefouder de wens ontstaan om een procedure tot adoptie te starten.

Voorbeelduitspraken adoptieverzoek meerderjarige

Zie deze pagina voor een aantal praktijkvoorbeelden van echte gerechtelijke uitspraken. In de meeste gevallen is het verzoek tot adoptie toegewezen. Zo wordt een indicatie gegeven van de factoren waarop gelet wordt bij een meerderjarigenadoptie.

Advocaat adoptierecht

Voor vragen met betrekking tot een (meerderjarigen)adoptie kunt u contact opnemen voor een gratis kennismakingsgesprek. Ook kunt u contact opnemen via 072 512 3229 of via info@appelman.nl om uw vraag en de achterliggende situatie voor te leggen.

mr. P.P.J.L (Peter) Appelman

Geboren in 1956 en vader van drie zonen. Oprichter van het kantoor en sinds 1985 advocaat te Alkmaar.

Mijn aandachtsgebieden als advocaat zijn arbeidsrecht, sociaal zekerheidsrecht en personen- en familierecht.

Mijn hobby is atletiek. Momenteel ben ik actief als looptrainer bij atletiekvereniging Trias in Heiloo. Ik loop jaarlijks nog de kwart marathon van Egmond. In mijn jongere jaren was ik een begenadigd middenafstandsloper met o.a. een Nederlands kampioenschap.

mr. J. (Johan) de Haan

Geboren in 1961, getrouwd en vader van drie kinderen. Advocaat te Alkmaar sinds 1994.

Ik voer een algemene praktijk met een nadruk op huurrecht, arbeidsrecht en incassozaken. Zowel voor particulieren en MKB. Ik hecht een groot belang aan een persoonlijke service (uw zaak is niet slechts een dossiernummer) en snel en doortastend handelen met een gedegen kennis van zaken.

In mijn vrije tijd sport ik graag. Met name roeien en skeeleren met de kinderen.

mr. F.R. (Franky) Menso

Geboren in 1965, samenwonend en vader van twee kinderen. Advocaat te Alkmaar sinds 1992.

Ik voer een algemene praktijk met een nadruk op personen- en familierecht, strafrecht, psychiatrisch patiëntenrecht (BOPZ) en arbeidsrecht. Zowel voor particulieren en MKB. Het gaat mij niet alleen om het dossier maar ook om de mens erachter.

In mijn vrije tijd doe ik aan hardlopen en muziek. Daarnaast ben ik een groot liefhebber van klassieke auto’s en films van voor 1980.