Adoptie van een volwassene

Als onderdeel van het adoptierecht krijgt Advocatenkantoor Appelman met enige regelmaat vragen van ouders die een meerderjarige (stief)zoon- of dochter wensen te adopteren. De Nederlandse wet stelt in beginsel als voorwaarde voor adoptie dat de te adopteren persoon minderjarig moet zijn (art. 1:228 lid 1 sub a Burgerlijk Wetboek). Toch worden in Nederland geregeld uitspraken gewezen waarbij een verzoek tot adoptie van een volwassene wordt gehonoreerd. In dat geval dient er sprake te zijn van ‘bijzondere omstandigheden’. Hier leest u wanneer adoptie van een volwassene mogelijk is.

Recht op adoptie

De wettelijke grondslag voor een verzoek tot adoptie van een volwassene is art. 8 EVRM (‘family life’). Europese wetgeving gaat boven nationale wetgeving, waardoor onder omstandigheden een nationale wet door de rechter terzijde kan worden geschoven. Dat geldt ook bij de wettelijke voorwaarde, dat het te adopteren kind bij adoptie minderjarig moet zijn. Het Europees Hof van Justitie heeft eerder bepaald dat art. 8 EVRM geen recht geeft op adoptie. Maar soms kan het zo zijn dat onverkorte toepassing van strikte nationale regelingen -zoals in dit geval art. 1:228 lid 1 sub a BW met betrekking tot het vereiste van minderjarigheid- in strijd is met het recht op gezinsleven.

Karakter van adoptie

Adoptie is van oudsher een kinderbeschermingsmaatregel, maar adoptie gaat echter veel verder dan dat. De ouders en het kind kunnen ook op latere leeftijd er een sterk belang bij hebben om de adoptie te regelen. Volgens het Nederlandse recht is adoptie in principe de enige mogelijkheid om juridische banden tussen de meerderjarige en de adoptiefouders tot stand te brengen. In sommige gevallen kan één van de ouders het kind erkennen, maar dit kan slechts onder bepaalde omstandigheden.

Praktijk

In veel gevallen hebben de pleegouders al lange tijd -vaak vanaf jongs af aan- voor de thans meerderjarige zoon of dochter gezorgd. Het kind heeft dan lange tijd onderdeel uitgemaakt van het gezin of doet zulks thans nog steeds. Er is vaak sprake van sterke emotionele banden tussen het kind en de ouders. Partijen willen dan om begrijpelijke redenen graag dat die band juridisch bevestigd wordt door adoptie. De ouders en het kind hebben vaak verschillende redenen voor het starten van de adoptie, maar een ding hebben alle verzoeken gemeen: er is sprake van een hechte gezins- of familieband waarvan partijen verlangen dat die in juridische zin bevestigd wordt.

Beoordelingskaders

Er zijn een aantal factoren die een rol kunnen spelen bij de vraag of het verzoek tot adoptie van een volwassene wordt toegewezen:

1) De te adopteren persoon geniet gezinsleven, of heeft gedurende enige tijd gezinsleven genoten met diens stief/pleegouders in de zin van art. 8 EVRM. In dat geval heeft het meerderjarige kind in elk geval gedurende de minderjarige en/of meerderjarige leeftijd met diens (adoptief)ouders gewoond.

2) De ouders en/of het kind waren wegens omstandigheden niet in staat het verzoek tot adoptie gedurende de minderjarigheid in te dienen. Of er waren omstandigheden waardoor de ouders en/of het kind de adoptieprocedure niet gedurende de minderjarigheid konden starten;

3) Het verzoek tot adoptie is in het kennelijk belang van het meerderjarige kind, zeker als het een jongvolwassene betreft. In dat geval wordt in de jurisprudentie vaak gezien dat het toewijzen van de adoptie bijdraagt in de psychologische ontwikkeling van het meerderjarige kind en de ontwikkeling van diens identiteit.

4) Overige omstandigheden van het geval, waaruit blijkt dat er sprake is van ‘bijzondere omstandigheden’. Wanneer hiervan sprake is, verschilt per situatie en wordt in onderling verband met alle omstandigheden van het geval door de rechtbank beoordeeld. De term ‘bijzondere omstandigheden’ is geformuleerd door de Hoge Raad in zijn arrest van 25 januari 2013.

Instemmingsrecht van de oorspronkelijke ouders

Adoptie kan een ingrijpende procedure zijn. Afhankelijk van de omstandigheden van het geval worden de oorspronkelijke ouders van het kind, afhankelijk van de band en de relatie, niet door de rechtbank in de adoptieprocedure betrokken. In de praktijk komt het vaak voor dat de te adopteren meerderjarige een slechte band heeft met diens oorspronkelijke ouder(s). Afhankelijk van het aandeel van de oorspronkelijke ouders in de zorg en opvoeding van het kind worden zij aangemerkt als ‘belanghebbende’. Dit wordt pas door de rechtbank beoordeeld bij indiening van het verzoekschrift. De rechtbank kan onder omstandigheden minder waarde hechten aan een eventuele tegenspraak. Dat doet zich voor als de ouder(s) bijvoorbeeld geen, of een beperkte rol van betekenis hebben gespeeld in de zorg en opvoeding van de thans meerderjarige.

Procedure en aanmerking als belanghebbende

Als er voldoende bewijs of onderbouwing is dat de oorspronkelijke ouder in de procedure niet kan worden aangemerkt als belanghebbende (bijvoorbeeld omdat de ouder niet tot nauwelijks een rol heeft gespeeld in de zorg en opvoeding van het kind), zullen wij dit in het verzoekschrift tot adoptie vermelden. De rechter beoordeelt voorafgaand aan de mondelinge behandeling ter zitting of het voldoende aannemelijk is dat de oorspronkelijke ouder inderdaad niet wordt aangemerkt als belanghebbende. Is dat niet het geval, dan heeft de oorspronkelijke ouder ook geen recht van instemming met de adoptie.

Tegenspraak niet doorslaggevend

In deze situatie kan de oorspronkelijke ouder dan ook geen bezwaar maken tegen de adoptie. De oorspronkelijke ouder zal dan ook niet door de rechter worden gehoord of van de adoptieprocedure op de hoogte worden gesteld. Oordeelt de rechter dat de oorspronkelijke ouder wel wordt aangemerkt als belanghebbende, dan kán een eventuele tegenspraak van de oorspronkelijke ouder een rol spelen bij de vraag of het verzoek tot adoptie door de rechter wordt toegewezen. Dit is echter niet doorslaggevend. Eventuele betrokkenheid van de ouder bij de procedure wordt voorafgaand met u overlegd. Mede op basis daarvan kunt u dan besluiten de procedure te starten. Overigens hebben alleen de oorspronkelijke ouders een eventueel recht van tegenspraak.

Stiefouderadoptie en adoptie van een alleenstaande

Bij een stiefouderadoptie van een meerderjarige gelden dezelfde voorwaarden als hiervoor beschreven. Vaak komt het voor dat de meerderjarige (gedurende de minderjarige leeftijd) vaak onder pleegzorg is geplaatst bij de adoptiefouders. Bij een stiefouderadoptie daarentegen krijgt de oorspronkelijke ouder van het kind een nieuwe partner. Na verloop van tijd kan bij de stiefouder (al dan niet over en weer) de wens ontstaan om het kind te adopteren.

Voorbeelduitspraken adoptieverzoek meerderjarige

Zie deze pagina voor een aantal praktijkvoorbeelden van echte gerechtelijke uitspraken. In de meeste gevallen is het verzoek tot adoptie toegewezen. Zo krijgt u een indicatie van de factoren waarop de rechter let bij een meerderjarigenadoptie. Deze lijst is niet uitputtend: het is mogelijk dat in uw situatie zich zonder meer leent voor adoptie, ook als deze geen gelijkenissen toont met deze voorbeelden. Dat komt mede omdat niet alle uitspraken online worden gepubliceerd. Daarnaast is jurisprudentie op het gebied van meerderjarigenadoptie sterk in ontwikkeling.

Advocaat adoptierecht

Voor vragen met betrekking tot een (meerderjarigen)adoptie kunt u contact opnemen voor een gratis kennismakingsgesprek. Ook kunt u contact opnemen via 072 512 3229 of via info@appelman.nl om uw vraag en de achterliggende situatie voor te leggen.

mr. P.P.J.L (Peter) Appelman

Geboren in 1956 en vader van drie zonen. Oprichter van het kantoor en sinds 1985 advocaat te Alkmaar.

Mijn aandachtsgebieden als advocaat zijn arbeidsrecht, sociaal zekerheidsrecht en personen- en familierecht.

Mijn hobby is atletiek. Momenteel ben ik actief als looptrainer bij atletiekvereniging Trias in Heiloo. Ik loop jaarlijks nog de kwart marathon van Egmond. In mijn jongere jaren was ik een begenadigd middenafstandsloper met o.a. een Nederlands kampioenschap.

mr. J. (Johan) de Haan

Geboren in 1961, getrouwd en vader van drie kinderen. Advocaat te Alkmaar sinds 1994.

Ik voer een algemene praktijk met een nadruk op huurrecht, arbeidsrecht en incassozaken. Zowel voor particulieren en MKB. Ik hecht een groot belang aan een persoonlijke service (uw zaak is niet slechts een dossiernummer) en snel en doortastend handelen met een gedegen kennis van zaken.

In mijn vrije tijd sport ik graag. Met name roeien en skeeleren met de kinderen.

mr. F.R. (Franky) Menso

Geboren in 1965, samenwonend en vader van twee kinderen. Advocaat te Alkmaar sinds 1992.

Ik voer een algemene praktijk met een nadruk op personen- en familierecht, strafrecht, psychiatrisch patiëntenrecht (BOPZ) en arbeidsrecht. Zowel voor particulieren en MKB. Het gaat mij niet alleen om het dossier maar ook om de mens erachter.

In mijn vrije tijd doe ik aan hardlopen en muziek. Daarnaast ben ik een groot liefhebber van klassieke auto’s en films van voor 1980.

Mr. E.P.J. (Edward) Appelman

Sinds september 2017 verbonden aan Advocatenkantoor Appelman als juridisch medewerker.

Mijn aandachtsgebieden als advocaat zijn privaatrecht, intellectueel eigendomsrecht en mediarecht. Daarnaast houd ik mij binnen het kantoor bezig met adoptierecht en overige boek 1 zaken, waaronder afstammingsrecht.  Het boeiende aan recht is dat het continue in beweging is. Als advocaat hecht ik waarde aan een snelle service en betrokkenheid bij de cliënt.

In mijn vrije tijd doe ik graag aan hardlopen. In het verleden heb ik geregeld deelgenomen aan het NK atletiek.