Afspiegelingsbeginsel: wanneer is een functie uitwisselbaar?

Bij een reorganisatie kan het voorkomen dat een bestaande arbeidsplaats komt te vervallen. De werkgever dient in dat geval aan het UWV toestemming te vragen om een ontslag te mogen verlenen op grond van bedrijfseconomische redenen. Het kan echter voorkomen dat bij de reorganisatie een nieuwe functie in het leven wordt geroepen die in veel opzichten vergelijkbaar is met de ‘oude’ functie van de werknemer. Welke aanspraken de werknemer heeft om in dat geval in de nieuwe functie te worden geplaatst en wanneer een nieuwe functie als ‘uitwisselbaar’ met een oude functie moet worden beschouwd, legt onze advocaat arbeidsrecht uit aan de hand van een recente uitspraak.

Feiten en procesverloop

De feiten: de werknemer, X, is sinds 30 augustus 1976 in dienst van PostNL. In 2016 besluit PostNL om een reorganisatie door te voeren en maakt dat voornemen kenbaar bij de ondernemingsraad. Die besluit op 25 maart 2016 positief op het voornemen. Aldus zou de afdeling Productie onder de naam Toekomst Collectie & Sorteren worden gereorganiseerd. De functie waarin X werkzaam was, Teamleider Sorteren, zou komen te vervallen en zou aldus de functie Teamcoach Sorteren worden geïntroduceerd.

Functies onderling uitwisselbaar?

Op 24 december solliciteert X intern naar de nieuwe functie en komt daarbij door de briefselectie. Voor de nieuwe functie werd niveau MBO 4 verwacht en X haalt aldus deze toets. Nadien komt hij op gesprek, maar naar aanleiding van dat gesprek laat PostNL weten dat X is afgewezen voor de functie van Teamcoach Sorteren. Nadien schrijft de advocaat van X PostNL aan met de mededeling dat X zich niet kan vinden in de afwijzing en dat het afspiegelingsbeginsel had moeten worden toegepast omdat de functies Teamleider Sorteren en Teamcoach Sorteren met elkaar overeenkomen. PostNL betwist deze overeenstemming en vraagt het UWV om toestemming te verlenen voor het ontslag op grond van bedrijfseconomische redenen. Het UWV verleent deze toestemming en concludeert kort gezegd dat de zwaartepunten bij de twee functies anders zijn, waardoor de functies aldus niet uitwisselbaar zouden zijn. PostNL zegt daarop tegen 30 april 2018 de arbeidsovereenkomst op.

Herstel arbeidsovereenkomst met terugwerkende kracht

In de procedure bij de rechtbank en het hof -waarbij de werknemer bij de rechtbank in het gelijk is gesteld- vordert X de arbeidsovereenkomst met terugwerkende kracht te herstellen. Hij vordert tevens dat PostNL de werknemer toelaat in de nieuwe functie van Teamcoach Sorteren.

Ontslagregeling: kaders voor toetsing uitwisselbaarheid

De werkgever en de werknemer verdedigen in de procedure over weer het standpunt dat de functies al dan niet uitwisselbaar zouden zijn. Voor de beoordeling daarvan betrekt het hof allereerst de bepalingen uit de Ontslagregeling, art. 13. Volgens dit artikel is een functie uitwisselbaar als i) de functies uitwisselbaar zijn wat betreft de inhoud van de functie, de voor de functie vereiste kennis, vaardigheden en competenties; en ii) het niveau van de functie en de beloning gelijkwaardig zijn. Voor de uitwisselbaarheid geldt verder de functiebeschrijving als uitgangspunt.

Gelijkwaardigheid

Het hof komt tot de conclusie dat de functies in onderlinge samenhang bezien uitwisselbaar zijn. Het hof is van oordeel dat op basis van het niveau bij de functies en de bij de functies behorende beloning gelijkwaardig zijn. Al is het accent in de nieuwe functie komen te verschuiven, is dit niet voldoende om te spreken van een wezenlijk verschil met de oude functie. De conclusie die daaruit volgt is dat de rechtbank in eerste aanleg terecht PostNL heeft veroordeeld tot herstel van de arbeidsovereenkomst per 1 mei 2018.