Checklist voor auteursrecht

Bij auteursrecht denken veel mensen aan het recht dat schrijvers hebben op de totstandkoming van een boek. Het is echter veel meer dan dat: ieder creatief werk kan onder omstandigheden door het auteursrecht worden beschermd. De ratio hierachter is dat creatieve inspanningen moeten worden beloond, en dat niet iedereen elkaars werk klakkeloos mag kopiëren.

Werktoets. Is er een auteursrechtelijk beschermd werk?

Om vast te stellen of er sprake is van een auteursrechtinbreuk, moet worden nagegaan om wat voor werk het gaat. Algemene regel is dat het werk een eigen, oorspronkelijk karakter dient te dragen. Het mag niet ontleend zijn aan ander werk. Daarnaast dient het werk het ‘persoonlijk stempel’ van de maker te dragen. In de regel moet er sprake zijn geweest van creatieve keuzes die tot de totstandkoming van het werk hebben geleid. Denk hierbij aan een foto: stel dat iemand een doorsnee foto maakt, dan kan worden verdedigd dat iedereen een dergelijke foto zou hebben kunnen maken. Toch kan de fotograaf bepaalde keuzes hebben gemaakt, zoals belichting en setting. De foto is dan auteursrechtelijk beschermd en mag niet zonder toestemming van de fotograaf worden verveelvoudigd of openbaar gemaakt.

In de regel zijn technische elementen niet auteursrechtelijk beschermd. Hiervoor is het octrooirecht bedoeld. Zo zal een stoel niet snel auteursrechtelijk beschermd zijn, tenzij de auteur, binnen de ruimte die hij heeft, creatieve keuzes heeft gemaakt. Denk aan de tripp trapp stoel. Parfum kan auteursrechtelijk zijn beschermd, alsmede kinetische schema’s.

Maker. Aan wie komt het auteursrecht toe?

In de auteurswet worden vier soorten auteursrechthebbenden onderscheiden. Dit is de natuurlijke persoon, de werkgever, de fictieve maker en de opdrachtgever.

Iemand die in loondienst schilderijen maakt, zal niet de auteursrechthebbende zijn op de schilderijen, maar de werkgever (art. 7 Auteurswet). Hetzelfde geldt voor andere creaties die in loondienst zijn gemaakt.

Aan de andere kant is er fictief makerschap (art. 8 Auteurswet). Denk bijvoorbeeld aan de persoon die een reclamefolder ontwerpt voor een bedrijf, en het bedrijf vervolgens deze folder publiceert. Vrijwel nooit zal de naam van de ontwerper worden vermeld: het bedrijf die de reclamefolders vervolgens openbaar maakt (verspreidt) zal als auteursrechthebbende in de zin van de Auteurswet worden aangemerkt.

Tot slot is er het opdrachtgeversauteursrecht. Dit is neergelegd in art. 3:8 jo. 3:29 BVIE. Degene die een bestelling plaatst, zal als auteur worden aangemerkt. Dit is alleen van toepassing op werken van industriële vormgeving. Foto’s en filmwerken vallen hier niet onder.

Is er een auteursrechtinbreuk?

Als inbreuk op het auteursrecht wordt beschouwd: elke verveelvoudiging en openbaarmaking zonder toestemming van de auteursrechthebbende (art. 1 Auteurswet).

Onder verveelvoudigen (art. 13 Auteurswet) wordt onder meer verstaan, het maken van fysieke kopieën. Maar ook geheel of gedeeltelijke bewerkingen kunnen hieronder worden geschaard. Vertalingen van boekwerken zijn bijvoorbeeld verveelvoudigingen. Voor dergelijke handelingen is de toestemming van de auteursrechthebbende beschouwd. Wel krijgt de bewerker een eigen auteursrecht op het werk als deze als ‘nieuw, oorspronkelijk werk’ moet worden beschouwd.

Onder openbaarmaken (art. 12 Auteurswet), aan de andere kant, wordt verstaan: het werk ter kennis brengen van het publiek. Het moet in de regel gaan om een mededeling aan het publiek.

Ingeval een persoon of instantie zonder toestemming van de auteursrechthebbende een werk openbaar maakt of verveelvoudigt, zal er in de regel sprake zijn van een auteursrechtinbreuk.

Handelingen die niet vallen onder het begrip verveelvoudigen of openbaar maken

Het plaatsen van een hyperlink op een website naar een andere bron waarop onrechtmatig geplaatst auteursrechtelijk materiaal staat, valt onder de definitie openbaar maken. Dit levert dus in beginsel een auteursrechtinbreuk op. Het plaatsen van een hyperlink naar rechtmatig geplaatst auteursrechtelijk beschermd materiaal, valt niet onder deze definitie. Google zoekresultaten nemen daarbij een bijzondere plaats in: naar Nederlands recht is vooralsnog niet duidelijk of deze vallen onder het citaatrecht (art. 15a Auteurswet).

Is er een uitzondering op het auteursrecht?

Als er sprake is van een inbreuk, kan in sommige omstandigheden een beroep worden gedaan op een van de in de Auteurswet genoemde uitzonderingen (art. 15 e.v. Auteurswet). Een voorbeeld hiervan is het citaatrecht. In alle gevallen geldt: zelfs als er sprake is van een uitzondering, moet er sprake zijn van een bijzonder geval, mits daarbij geen afbreuk wordt gedaan aan de normale exploitatie van werken of ander materiaal en de wettige belangen van de rechthebbende niet onredelijk worden geschaad. Dit vergt een casuïstische benadering. Er moet in de regel sprake zijn van een legitiem doel. Voorbeelden waar aan gedacht kan worden: gebruik van auteursrechtelijk beschermd materiaal voor onderwijs, of overname van perspublicaties.

Hulp nodig van een advocaat auteursrecht?

Onze advocaten kunnen u bijstaan op diverse gebieden binnen het auteursrecht, zoals het opstellen van een akte tot overdracht van auteursrecht, het opstellen van een licentieovereenkomst of ingeval u meent dat iemand inbreuk maakt (of u daarvan beschuldigt) op het auteursrecht.

Maak een afspraak voor een gratis kennismakingsgesprek van een half uur via het contactformulier of mail of bel ons direct via info@appelman.nl of bel 072 – 5123 229. U kunt er ook voor kiezen om teruggebeld te worden. Vul dan het formulier aan de rechteronderzijde in.

Overigens is het mogelijk dat u in aanmerking komt voor een tegemoetkoming in de kosten. Lees daarvoor de pagina’s gesubsidieerde rechtsbijstand en tegemoetkoming advocaatkosten door.

mr. P.P.J.L (Peter) Appelman

Geboren in 1956 en vader van drie zonen. Oprichter van het kantoor en sinds 1985 advocaat te Alkmaar.

Mijn aandachtsgebieden als advocaat zijn arbeidsrecht, sociaal zekerheidsrecht en personen- en familierecht.

Mijn hobby is atletiek. Momenteel ben ik actief als looptrainer bij atletiekvereniging Trias in Heiloo. Ik loop jaarlijks nog de kwart marathon van Egmond. In mijn jongere jaren was ik een begenadigd middenafstandsloper met o.a. een Nederlands kampioenschap.

mr. J. (Johan) de Haan

Geboren in 1961, getrouwd en vader van drie kinderen. Advocaat te Alkmaar sinds 1994.

Ik voer een algemene praktijk met een nadruk op huurrecht, arbeidsrecht en incassozaken. Zowel voor particulieren en MKB. Ik hecht een groot belang aan een persoonlijke service (uw zaak is niet slechts een dossiernummer) en snel en doortastend handelen met een gedegen kennis van zaken.

In mijn vrije tijd sport ik graag. Met name roeien en skeeleren met de kinderen.

mr. F.R. (Franky) Menso

Geboren in 1965, samenwonend en vader van twee kinderen. Advocaat te Alkmaar sinds 1992.

Ik voer een algemene praktijk met een nadruk op personen- en familierecht, strafrecht, psychiatrisch patiëntenrecht (BOPZ) en arbeidsrecht. Zowel voor particulieren en MKB. Het gaat mij niet alleen om het dossier maar ook om de mens erachter.

In mijn vrije tijd doe ik aan hardlopen en muziek. Daarnaast ben ik een groot liefhebber van klassieke auto’s en films van voor 1980.

Bel mij terug